ไฝส่วนใหญ่ไม่อันตราย

Most moles are harmless

คนทั่วไปมีไฝบนร่างกายหลายสิบเม็ด และเกือบทั้งหมดเป็นไฝธรรมดาที่ไม่เป็นอันตราย การตัดไฝจึงไม่ใช่สิ่งที่ต้องทำกับทุกเม็ด

Most people carry dozens of moles, and almost all of them are ordinary and harmless. Removing every one is neither necessary nor sensible.

แต่มีไฝส่วนน้อยที่ควรได้รับการตรวจ เพราะอาจเป็นสัญญาณของมะเร็งผิวหนังชนิดเมลาโนมา ซึ่งเป็นชนิดที่ลุกลามได้เร็ว ข่าวดีคือหากตรวจพบตั้งแต่ระยะแรก อัตราการรอดชีวิตที่ 5 ปีสูงกว่า 98% ตามข้อมูลของ American Academy of Dermatology การสังเกตให้เป็นจึงมีความหมายมาก

A small minority, however, deserve examination, because they can signal melanoma, the fastest-spreading form of skin cancer. The encouraging part: when it is caught early, the five-year survival rate exceeds 98% according to the American Academy of Dermatology. Knowing what to look for genuinely matters.

หลัก ABCDE — วิธีสังเกตไฝด้วยตัวเอง

The ABCDE rule — how to check your own moles

แพทย์ผิวหนังทั่วโลกใช้หลักจำง่าย ๆ นี้ในการคัดกรองเบื้องต้น ลองสำรวจไฝของตัวเองตามห้าข้อนี้

Dermatologists worldwide use this simple checklist for initial screening. Run through these five points on your own moles.

• A — Asymmetry (ไม่สมมาตร) ลองแบ่งไฝออกเป็นสองซีกในใจ ไฝปกติมักสองซีกคล้ายกัน ถ้าซีกหนึ่งรูปร่างไม่เหมือนอีกซีก ควรให้แพทย์ดู
• B — Border (ขอบไม่เรียบ) ไฝปกติขอบเรียบและชัดเจน ไฝที่ควรระวังมักมีขอบหยัก เว้าแหว่ง หรือเบลอกลืนไปกับผิวรอบข้าง
• C — Color (สีไม่สม่ำเสมอ) ไฝปกติมักมีสีเดียวทั้งเม็ด ถ้ามีหลายเฉดปนกัน หรือมีสีดำเข้มผิดปกติเมื่อเทียบกับไฝเม็ดอื่นบนตัวเรา ควรตรวจ
• D — Diameter (ขนาด) ไฝที่ใหญ่กว่า 6 มิลลิเมตร ประมาณเท่ายางลบหัวดินสอ ควรได้รับการตรวจ แต่ขนาดเล็กก็ไม่ได้แปลว่าปลอดภัยเสมอไป จึงต้องดูร่วมกับข้ออื่น
• E — Evolving (เปลี่ยนแปลง) ข้อนี้สำคัญที่สุด ไฝที่โตขึ้น เปลี่ยนสี เปลี่ยนรูปร่าง นูนขึ้น หรือเริ่มมีอาการคัน เลือดออก เป็นแผลไม่หาย ควรพบแพทย์โดยไม่ต้องรอ

• A — Asymmetry. Mentally split the mole in half. A normal mole has two similar halves. If one half does not match the other, have it looked at.
• B — Border. Normal moles have a smooth, clearly defined edge. Concerning ones tend to be notched, scalloped, or blurred into the surrounding skin.
• C — Colour. A normal mole is usually one shade throughout. Several shades mixed together, or a mole noticeably darker than your others, warrants a check.
• D — Diameter. Anything larger than about 6 mm, roughly a pencil eraser, should be examined. Small does not automatically mean safe, so read this alongside the other points.
• E — Evolving. The most important of the five. A mole that grows, changes colour or shape, becomes raised, or starts to itch, bleed or fail to heal should be seen without delay.

ไฝแบบไหนที่ “ควรตัด”

Which moles should be removed

เหตุผลในการตัดไฝแบ่งได้เป็นสองกลุ่มใหญ่ ซึ่งมีความเร่งด่วนต่างกัน

There are two broad reasons to remove a mole, and they carry very different urgency.

ตัดเพื่อการวินิจฉัย

Removal for diagnosis

เมื่อไฝมีลักษณะที่แพทย์ประเมินแล้วว่าควรตรวจให้แน่ชัด การตัดออกและส่งตรวจทางพยาธิวิทยาเป็นวิธีเดียวที่ให้คำตอบชัดเจนว่าเซลล์นั้นเป็นอะไร กลุ่มนี้คือกลุ่มที่ไม่ควรผัดผ่อน

When a doctor judges that a mole needs a definite answer, excision with pathology is the only way to know for certain what the cells are. This group should not be postponed.

ตัดด้วยเหตุผลอื่น

Removal for other reasons

เช่น ไฝอยู่ในตำแหน่งที่ถูกเสียดสีเป็นประจำจนระคายเคือง อยู่ในตำแหน่งที่โกนหนวดหรือแต่งตัวแล้วเกี่ยว หรือด้วยเหตุผลด้านความสวยงาม กลุ่มนี้เลือกเวลาได้ตามความสะดวก

A mole that is constantly rubbed and irritated, catches when shaving or dressing, or simply bothers you cosmetically. These can be scheduled at your convenience.

ควรพบแพทย์เมื่อใด

When to see a doctor

• ไฝเปลี่ยนแปลงในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา
• มีเลือดออก เป็นแผล หรือแผลไม่หายภายใน 2–3 สัปดาห์
• ไฝใหม่ที่เกิดขึ้นหลังอายุ 30–40 ปี
• ไฝที่ดูแตกต่างจากไฝเม็ดอื่น ๆ บนร่างกายอย่างชัดเจน
• มีประวัติคนในครอบครัวเป็นมะเร็งผิวหนัง

• A mole has changed over the past few months
• It bleeds, ulcerates, or fails to heal within two to three weeks
• A new mole appears after the age of 30 to 40
• One mole looks clearly unlike all your others
• There is a family history of skin cancer

การตรวจไฝใช้เวลาไม่นานและไม่เจ็บ เมื่อเทียบกับความสบายใจที่ได้กลับไป ถือว่าคุ้มค่าเสมอ

Having a mole examined is quick and painless. Set against the reassurance it brings, it is always worth the visit.

บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล ผลลัพธ์ของแต่ละบุคคลแตกต่างกันตามลักษณะทางกายวิภาค การตรวจประเมินโดยแพทย์จึงจำเป็นเสมอ หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์โดยตรง

This article is general education, not a diagnosis or personal treatment advice. Individual results vary with anatomy, so an in-person assessment by a doctor is always necessary. If you notice anything unusual, please consult a doctor directly.